Alzheimer Hakkında Bilmek İstediğiniz Ama Sormaya Cesaret Edemediğiniz Herşey

Annem/Babam Alzheimer hastası ben de olur muyum?

Bir hastalığın genetik ya da ırsi olduğunu söyleyebilmek için ya ailede her kuşakta bu hastalığın gösterilmesi ya da genetik tahlillerle genetik bozukluğun tanımlanmış olması gereklidir. Bu anlamıyla Alzheimer hastalığı %3 oranında genetik geçişin gösterildiği bir hastalıktır. Ama ebeveynlerde Alzheimer hastalığı görülmesi durumunda artmış bir hastalık riskinden söz edilebilir. Bir bakış açısına göre yeterince uzun yaşayan herkes Alzheimer hastalığı geliştirebilir. Ebeveynleri 70 yaşını geçmeden vefat etmiş birisi nasıl ailemde demanslı kimse olmadı diyip işin içinden çıkamaz ise, 90 yaşındaki annesi Alzheimer olan bir kişi de ya ben de olursam diye düşünmemelidir. Klinikte ben bu soruya bazen "hangimiz 90 yaşımızı göreceğimizi biliyoruz," diye cevap veriyorum, ve "siz o yaşa gelene kadar bir çare bulunur merak etmeyin," diye ekliyorum.

Unutkanlıklar başladı, bunun arkası Alzheimer mı?

Her unutkanlığın ya da her yaştaki unutkanlığın arkası Alzheimer değildir. Özellikle 60 yaşını geçmiş kimselerde giderek artan bir unutkanlık konunun uzmanı bir hekim tarafından değerlendirilmeli ve takip edilmelidir. Böyle bir değerlendirmede eğer gerçekten objektif bulgular bir unutkanlık gösteriyorsa  ama bu unutkanlık günlük yaşamda bir aksamaya yol açmıyorsa kişiye Hafif Bilişsel Bozukluk teşhisi konulur ve süreç takip edilir. Özellikle daha genç yaşlarda unutkanlık yakınması olan kişilerin muayenesinde sıklıkla unutkanlığın altında yatan sebep dikkat bozukluğu çıkmaktadır. Dikkat bozukluğu da başta tiroid hastalığı gibi birçok metabolik hastalıkta, ya da depresyon gibi durumlarda sık gördüğümüz bir sorundur. Önemli olan unutkanlık yakınmasının gerçek bir unutkanlık olup olmadığının belirlenmesidir. 

Ufukta Alzheimer’ın tedavisi var mı?

Günümüzün en çok araştırma yapılan iki konusundan birisi Alzheimer hastalığı. Gelişen ve giderek yaşlanan toplumlarda artan bir toplum sağlığı sorunu olan Alzheimer özellikle zengin ülkelere kelimenin her anlamı ile çok pahalıya mal olmakta. Araştırmaya verilen önem ve aktarılan kaynaklar sayesinde çok yoğun bir bilgi artışı olan bu alanda yeni tedaviler için elbette umut var. Ancak hastalığın mekanizmasının karmaşıklığı ve süresinin uzun olması hastalığı önleyici ya da ilerlemesini önleyici tedavi denemelerinin yapılmasını çok zorlaştırmaktadır. Benim kişisel beklentim hastalık yerleştikten sonra onu tamamen ortadan kaldıracak, klinik seyri tersine çevirecek bir tedaviden çok önleyici bir tedavinin ufukta olduğu şeklinde.

Kan tahlili ile Alzheimer teşhisi mümkün değil mi? Beyin filmi ile Alzheimer teşhisi mümkün değil mi?

Malesef henüz mümkün değil. Mümkün olsaydı bizim işimiz büyük oranda kolaylaşırdı. Alzheimer hastalığının bilinen tek bir biyolojik işareti olmadığı için bir kan tahlili ile kesin hastalık teşhisi yapılamıyor. Gazetelerde okuduğunuz bazı yöntemler ancak artmış bir riske işaret ediyor olabilir ve kesin yöntemler olmayıp araştırma amaçlı kullanılan tetkiklerdir. Beyin filminde görülen bazı bulgular ise teşhisi desteklemek için önemlidir ama sadece bir filme bakıp bu hasta Alzheimer ya da değil demek çok zordur. Birçok hastada beynin bazı bölgelerinde özellikle göze çarpan bir küçülme görülür. Bu deneyimli gözler için tipik bir görüntüdür ve Alzheimer ile uyumlu olarak yorumlanabilir ama bu hastalık teşhisi sadece filme bakılarak koyulabilir anlamına gelmemektedir. PET (Pozitron Emisyon Tomografi) adını alan bir nükleer tıp yöntemi ile tipik bir işlev bozukluğu görüntülenmesi de Alzheimer teşhisini kuvvetlendirir. Yeni gelişmekte olan bazı özel görüntüleme yöntemleri  (amiloid görüntülenmesi, hacim kaybı görüntüleme gibi) şimdilik sadece araştırma amacıyla kullanılmaktadır ve teşhis amaçlı kullanım için uygun duyarlılıkta değildirler. 

Gazetede yeni Alzheimer tedavisi okudum, xxxxxx iyi geliyormuş, doğru mu?

Gazetede okuduğunuz bir ilacın Alzheimer ya da benzeri demanslara iyi gelip gelmediğini anlamak için hastalığın mekanizmasına nasıl bir etkisi olabileceği sorusunun cevabının doğru verilmiş olması gerekiyor. Bu konuda klinik çalışmalar bölümünü okuyarak bilgi sahibi olabilirsiniz. Ben klinikte bu soruya şu cevabı veriyorum "Alzheimer'a gerçek bir tedavi bulunursa bütün dünya ayağa kalkacak merak etmeyin, bunu küçük bir gazete haberi olarak okumayacağız!"