Etanercept (Enbrel)

Etanercept (Enbrel)

Etanercept, Ocak 2008'de yayınlanan bir vaka bildirimi ve onu takibeden bazı gazete haberleri ile birçok hasta yakınının  gündemini işgal etti.  Bu ilaç aslında Romatoid Artrit isimli bağışıklık sistemi hastalıklarının tedavisinde senelerdir kullanılan bir ilaç. Alzheimer hastalığının tedavisinde antiinflamatuar (yani iltihab önleyici) tedavilerin denenmesi yeni değil. Daha önce de steroid dışı antienflamatuar ilaçlar (ibuprofen gibi) Alzheimer'ı önlemek ya da iyileştirmek için denenmiş ama klinik çalışmalarda yüz güldürücü sonuçlar alınmamıştı. Etanercept de TNF alpha (tümör nekroz faktörü) adıyla bilinen maddeye bağlanıyor ve bunu etkisiz hale getirerek iltihabı önlüyor. Cilt altına haftalık enjeksiyonlarla uygulanan bu tedaviyi Alzheimer hastalığı için geliştiren hekimler, normalde beyin dokusuna geçişi az olan bu ilacın enseye özel bir yöntemle enjekte edilmesi halinde beyne geçişinin daha iyi olduğunu ileri sürmekteler. Bu tedaviyi yapan grubun bildirilerine göre bazı hastalarda enjeksiyonun yapılmasından sonra dakikalar içinde bir zihin açılması yaşanıyor, hatta internette bu tedavinin videolarını bile izlemeniz mümkün. Bu tedaviden sonraki altı ay içinde toplam zihinsel profilde iyileşme de bildirilmiş ancak bu bildirilerin yöntemleri  bilimsel standartlara uygun değil. İlacın uygulanma biçimi de bazı araştırıcılar tarafından tartışmalı bulunuyor ve beyne geçiş için bu yöntemin yeterli olmayabileceği düşünülüyor. 

Mekanizma olarak yararlı olma potansiyeli olan bu ilaçla ilgili bildiriler malesef klinik çalışmalar bölümünde de görebileceğiniz katı bilimsel ölçütlere uygun yapılmış kontrollü çalışmalar değiller. Ciddi yan etkileri de olan bu tedavinin hastalarda uygulanabilir hale gelmesi için kontrollü çalışmalardan geçip onay alması gerekiyor. Bu ilacın tanıtım şekliyle ilgili oldukça tartışmalı noktalar da var. Bu ilacın Alzheimer hastalarında kullanılmasını öneren ve işe yaradığı konusunda bildirileri olan doktor dermatoloji ve dahiliye uzmanı, önceki uğraşı alanı lazerle aşırı tüylenme tedavisi, ayrıca ilaçla ticari bağlantısı var.

Tabii ki bu tartışmalar işe yarayabilme potansiyeli olan bir ilacı karalamak için kullanılamaz. Etanercept ile John Hopkins Üniversitesinde yapılan bir çift kör plasebo kontrollü çalışma bu tedavinin Alzheimer hastalığında etkisiz olduğunu göstermiş. 

Hem yan etkileri açısından oldukça riskli (lenfoma, tüberküloz riski dışında iyileştirmeye çalıştığımız beyinde Multipl Skleroz benzeri lezyonlara yol açabilmektedir) ve pahalı olan bu ilacın yeni kanıtlar olmadan Alzheimer hastalarında kullanılması henüz önerilmemektedir.